Graf Hendrik de Keyser hersteld

Het graf van Hendrik de Keyser (1565-1621) in de Zuiderkerk is in ere hersteld. Dit meldt NOS Nieuws. Het graf lag onder een betonnen vloer en is nu weer zichtbaar door een glazen plaat.

Hendrik de Keyser is de eerste bouwmeester van Amsterdam en de grondlegger van de Hollandse renaissance. Hij bouwde de Zuider-, Wester- en Noorderkerk en de spits van de Munttoren, en hij verfraaide diverse grachtenpanden.

Zie de NOS-reportage van Peer Ulijn.

Crisis

René Gude, directeur van de Internationale School voor Wijsbegeerte in Leusden, filosofeert in de nieuwsbrief ISVW Stemmen over de crisis. Als een Griekse stadstaat (polis, politiek) werd opgeschrikt door economische problemen, dan snelden de burgers zich naar de agora om deel te nemen aan de crisis. Het woord crisis is afgeleid van krino: onderscheiden, keuzes maken, beoordelen, beslissen. De crisis was het overleg waarin overeenstemming werd bereikt over de aard en aanpak van de problemen. De crisis was niet de noodsituatie zelf maar de ideevorming erover. De Romein Epictetus zei: “Niet de dingen brengen ons in verwarring, maar onze opvattingen over de dingen”. De crisis is alleen ‘werkelijk’ in ons hoofd.

Bron: ISWV Stemmen nr 2 december 2008
Artikel 4: "Vergroot je denkkapitaal: weg crisis!"

Tijd terug

Vandaag 25 jaar geleden liep ik met een half miljoen mensen door Den Haag te demonstreren tegen de komst van nieuwe kernwapens. In mijn hele leven heb ik maar twee keer aan een protestmars meegedaan: op 21 november 1981 in Amsterdam en op 29 oktober 1983 in Den Haag. Het slot van De Aanslag van Harry Mulisch speelt zich tijdens die eerste demonstratie af en is gefilmd tijdens die tweede, vandaag 25 jaar geleden.

Tijdens die eerste demonstratie heb ik nauwelijks gelopen. Mijn vriendin en ik stonden de hele dag vast op het Museumplein, konden het podium niet zien en de luidsprekers nauwelijks horen. Om half vijf schoof er langzaam een nieuwe rij mensen naast ons. Toen ik de man naast mij vroeg of hij wist wanneer de tocht zou beginnen, vertelde hij tot mijn stomme verbazing dat hij de 7 kilometer door de stad al had gelopen en net terug was op het plein. Uiteindelijk wisten wij aan de rijen te ontsnappen en door te dringen tot het station om nog net op tijd te zijn voor het concert van Joan Armatrading in Utrecht. Tot grote ergernis van mijn vriendin wilde ik alleen nog maar zitten, terwijl zij wilde dansen en springen. De Telegraaf berichtte 's maandags over een indrukwekkende vredesdemonstratie. Ik ben altijd tegen dat ontwapenende begrip geweest. Wij demonstreerden niet voor de vrede - daar is iedereen wel voor - maar tegen de escalatie van de kernbewapening.

Zo ook in Den Haag. Daar had ik een interessant ervaring. Prinses Irene - Vrede - sprak op het Malieveld en haar toespraak was live op de radio. Ik hoorde haar stem dubbel, met enige vertraging. Natuurlijk, dacht ik, die radiostem moet helemaal via allerlei straalzenders en de studio in Hilversum, misschien zelfs naar een verre satelliet en terug, dat heeft even tijd nodig. Maar toen ik goed luisterde, ontdekte ik dat het geluid over het veld - ik kon haar op enkele honderden meters afstand net zien op het podium - er langer over deed dan de lange weg van de radio. Ik besefte dat 'radio' (radium) lichtstralen zijn. De snelheid van het licht kan niet op tegen de snelheid van het geluid.

Eigenlijk had ik die zaterdag moeten werken, op de tekstvervaardiging van het Utrechts Nieuwsblad, maar tijdens afwezigheid van de chef had ik aan de souschef vrij gevraagd en aangeboden vrijdagmiddag in het voren te werken. Hij vond dat een prima idee. 's Maandags was de chef er weer en hij was boos: ik had zelfs geen vrij mogen vràgen. Diezelfde dag heb ik ontslag genomen. Ik had al een tijdje gezondheidsklachten doordat ik vaak om zes uur 's morgens moest beginnen. Ik wilde graag hard en productief werken maar niet dat mijn baas te allen tijde kon beschikken over mijn tijd. Het jaar daarop ben ik mijn eigen bedrijf begonnen.

Calvijnjaar

Komend jaar is het Calvijnjaar. Het is dan 500 jaar geleden dat Johannes Calvijn werd geboren. In verband daarmee verschijnt een groot aantal boeken van en over deze reformator. Veel van deze boeken zijn te vinden op de website van de theologische verzendboekhandel Wever van Wijnen.

Zwarte Maandag

De politicoloog Bob van den Bos heeft een proefschrift geschreven getiteld "Mirakel en Debacle, De Nederlandse besluitvorming over de Politieke Unie in het Verdrag van Maastricht". Het tijdens het Nederlandse voorzitterschap van de Europese Unie op 30 september 1991 door Nederland voorgestelde verdrag leidde tot een afgang ("Zwarte Maandag"): het voorstel werd door bijna alle lidstaten met de grond gelijk gemaakt. Dit proefschrift geeft een antwoord op de vraag hoe dat kon gebeuren.

Johan plaatste een korte samenvatting van het proefschrift in de rubriek Burger & Overheid op het Stylo Forum met een link naar de full text (Universiteit Leiden).

Lees verder Read on

Mijn kamp

Minister Ronald Plasterk vindt dat ’Mein Kampf’ van Adolf Hitler vrij verkrijgbaar moet zijn. Dat zegt hij in een interview met het blad Hollands Diep, aldus Trouw van woensdag.

'Mijn Kamp' heb ik gelezen toen ik een jaar of twintig was. Ik heb er altijd van gezegd dat het misschien wel terecht verboden is, maar ook verplicht zou moeten worden gesteld. Het argument voor het verbod is niet de inhoud op zichzelf - men moet slechte boeken niet willen verbieden - maar de gruwelijke rol die de auteur heeft gespeeld in onze recente geschiedenis. Toen ik het een tijdje geleden opnieuw wilde lenen, mocht het niet eens de bibliotheek uit. Ik heb het vervolgens gedownload van een rechts-extremistische site, geprint en het staat nu als een volle ordner in mijn boekenkast.

Ik ben er in principe wel voor dat het boek toegelaten wordt, maar het is ook wel een beetje eng om dat juist nu te doen, nu rechts-extremisme in opkomst is. Aan de andere kant is het boek zo gedateerd, dat het weinig aantrekkingskracht meer zal hebben.

Wat ik bijvoorbeeld leerzaam vond aan het boek, toen ik het jaren geleden las, was Hitlers strijd tegen de syfilis en zijn idealisering en tegelijk beperken van de rol van de vrouw. In een discussie heb ik wel eens gezegd dat de moderne Hitler zich sterk zou maken voor de "homo- en aidsbestrijding". Hij zou het aids-onderzoek zodanig steunen dat maar weinig wetenschappers er nee tegen kunnen zeggen, maar de schuld van aids leggen bij gedegenereerde mannen, homo's, Afrikanen en apen. De wetenschappers hoeven zich niet uit te spreken, maar zijn al gevangen in de kwade leer. Zijn steun zou heel aannemelijk klinken en het geld wordt toch goed besteed, zou men zeggen. Anders gezegd, niet de kwaadaardige uitspraken zijn het gevaar, maar de aanlokkelijke en redelijke.

Trouw, 12.09.07: Plasterk voor vrije verkoop Mein Kampf
Hollands Diep

Eerste keer

Weer zo'n historisch moment in m'n leven. De eerste keer dat ik m'n OV-chipkaart heb opgeladen en gebruikt. Op het Amstelstation een hele tijd de oplaadautomaat bestudeerd. Pas na een tijdje lukte het me een saldo op m'n kaart te pinnen. Dan inchecken en rijden maar.

Op het Bijlmerstation stapte ik uit. Maar dat station wordt verbouwd en nergens was een werkende 'uitcheckpaal' te vinden. Ook geen bemand loket om hulp te vragen.

Mijn OV-chipkaart is dus virtueel nog steeds onderweg en ik vraag me af waar deze reis eindigt. Per saldo.

Onvermijdelijk immoreel

De Japanse minister van Defensie Kyumo heeft gezegd dat de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki onvermijdelijk waren om de oorlog te bekorten. De oppositie eist zijn aftreden en hij heeft inmiddels zijn excuses aangeboden. Dit meldde het NOS Journaal zondag 1 juli.

Het is een gevoelige uitspraak van de defensieminister, waarvan ik de context niet goed begrijp. Is dit een persoonlijke opvatting of een proefballon op weg naar een steviger defensiepolitiek? Japan heeft onder druk van de overwinnaars een 'pacifistische' grondwet, mag slechts een beperkte defensie en geen kernwapen hebben en valt onder de bescherming van de Amerikaanse 'atoomparaplu'. Maar inmiddels eist het Westen dat Japan steviger bijdraagt aan zijn defensie en de internationale veiligheid.

De minister verwoordt de morele verdediging van het Westen. De atoombommen op Japan waren nodig, omdat anders duizenden Amerikaanse soldaten zouden sneuvelen bij het veroveren van eiland na eiland. Een morele verdediging die niet opgaat. Hoezeer het ook wenselijk was om de oorlog te bekorten en het leven van militairen als ook van de velen die zuchtten in de 'jappenkampen' te sparen. Het vermijden van militaire verliezen kan nooit het platbranden van steden en het uitroeien van de burgerbevolking rechtvaardigen. Dit is een oorlogsmisdaad, of het nu met brandende fakkels en kapmessen of met atoombommen gebeurt.

Daarbij is het nog maar de vraag of de atoombommen voor het bekorten van de oorlog noodzakelijk waren of zelfs maar daarvoor bedoeld waren. Begin augustus zouden de Russen Japan de oorlog verklaren en de Japanse hoofdeilanden aanvallen. De instorting van het Japanse rijk was nabij, al stonden daarbij zeker nog gruwelen te wachten.

Er zijn ook stemmen die zeggen dat de oorlog al eerder beëindigd had kunnen worden, omdat Japan al in juli 1945 via diplomatieke kanalen had laten doorschemeren bereid te zijn tot overgave, op voorwaarde dat de keizer zou mogen blijven. Precies die voorwaarde is na de overgave in augustus door de Amerikanen ingewilligd of werd zelfs nodig geacht om een vreedzame omwenteling van de Japanse maatschappij mogelijk te maken. In deze theorie was de atoombom niet nodig om Japan op de knieën te dwingen, maar om een communistisch Japan te voorkomen en om Rusland te tonen waartoe het Vrije Westen in staat was. Een heet begin van de Koude Oorlog. De inval van de Russen en het einde van de oorlog dreigde de makers van de bom zelfs bijna te snel af te zijn.

Het is heel goed mogelijk dat wij in het Westen en onze landgenoten in de jappenkampen veel aan het atoomwapen te danken hebben. Ik ben daar ook niet ondankbaar voor. Maar het platbranden en uitroeien van steden en bevolking is en blijft een oorlogsmisdaad, die niet mag worden goedgepraat. Toen niet en nu niet.

Zie ook Miklós Rácz: De atoombom als politiek wapen, Haarlem, 1986. (p93/94) "In de vroege zomer van 1945 was het zowel aan de regering van Japan als aan de regering der Verenigde Staten duidelijk dat Japan de oorlog had verloren. Vanuit dit besef ondernam de Japanse regering vanaf op z'n laatst begin juli 1945 verwoede pogingen om de oorlog door bemiddeling van de Sovjet-Unie te kunnen beëindigen. Zeker vanaf de tweede helft van juli in 1945 beharde Japan alleen nog maar op twee voorwaarden voor zijn capitulatie: het behoud van Japan als natie en het behoud van de keizerlijke dynastie". (...) "Samenvattend moet men concluderen dat de regering van de Verenigde Staten bewust en opzettelijk (...) de oorlog tegen Japan had verlengd teneinde hun nieuwe wapen aan de gehele wereld, maar in het bijzonder aan de Sovjet-Unie, te kunnen demonstreren (...)".

Paspoortkwestie

Adolf Hitler raakt wellicht zijn Duitse nationaliteit kwijt. Hitler werd in 1932 genationaliseerd van Oostenrijker tot Duitser. Een commissie van het parlement van Nedersaksen onderzoekt de mogelijkheid om Hitlers nationalisatie ongedaan te maken. “Een symbolische stap”, aldus de afgevaardigde die het voorstel indiende.

Het is altijd prettig als je de geschiedenis symbolisch ongedaan kunt maken. Hitler geen Duitser. Hij kwam nooit aan de macht en bleef rustig schilderen in Oostenrijk. Anne Frank krijgt de Amerikaanse nationaliteit en wordt liefdevol opgenomen door de Amerikanen. Het paspoort als symbool van loyaliteit en zuiverheid.

Canon van Nederland

De Canoncommissie onder voorzitterschap van Frits van Oostrom heeft vandaag in een advies aan de regering en het onderwijs een 'canon' van de Nederlandse geschiedenis bekendgemaakt. Het gaat om vijftig onderwerpen uit de Nederlandse geschiedenis die iedere Nederlander zou moeten weten. De commissie wil dat er een fonds komt voor initiatieven om de canon te presenteren. Zo moet er een grote wandkaart voor alle scholen komen, waarop de "vijftig vensters" op een tijdlijn staan afgebeeld.

Bron: regering.nl 16.10.2006

Zie de canon:

advies en beleidsreactie (pdf)
website www.entoen.nu

Teken des tijds

Misschien wel het meest kenmerkende bericht voor de toekomst die wij binnentreden. Het Frans-Luxemburgse staalbedrijf Arcelor fuseert met het Russische Severstal om aan een overname door het Indiase Mittal te ontkomen en dit alles om aan de Chinese vraag te voldoen.

Binnenkort leverbaar

Op dit moment heb ik weinig tijd het weblog bij te houden. Toch wil ik graag attenderen op twee interessante nieuwe uitgaven. Ik neem het bericht van de uitgever letterlijk over.

Gereformeerden en Indonesië
Herman Smit, Gezag is gezag … Kanttekeningen bij de houding van de gereformeerden in de Indonesische kwestie. (pr 25), 464 blz., ingenaaid, geïllustreerd, isbn 90-6550-919-4, €35,–

In de jaren 1945-1949 voerden de gereformeerden en hun arp felle oppositie tegen het Indonesië-beleid van de opeenvolgende Nederlandse regeringen. Politieke tegenstanders werden zonder pardon en met het grootste gemak beschuldigd van heulen met de revolutie, landverraad, lafhartige desertie, streven naar een nationaal-socialistische dictatuur etc. Hoe valt het te verklaren dat zo veel gereformeerden hardnekkig bleven vasthouden aan de illusie dat de oude verhouding tussen Nederland en Indië zonder meer hersteld had kunnen worden? Hadden ze de Indonesische revolutie niet kunnen zien aankomen? Waarom werd er niet geluisterd naar geluiden uit de zending? Zaten de gereformeerden vast aan de erfenis van Colijn en aan diens conservatieve denkbeelden? Of was het het denken in systemen en beginselen dat hen belette de werkelijkheid onder ogen te zien?
In Gezag is gezag … geeft Herman Smit genuanceerde antwoorden op veel van de vragen die opwellen bij wie terugkijkt naar deze zwarte periode in onze geschiedenis.
Op 31 mei hoopt Herman Smit aan de Vrije Universiteit te promoveren op deze studie. De promotie zal beginnen om 13.45 uur.

Zie ook: Glissenaar, 'DD'. Het leven van E.F.E. Douwes Dekker, isbn 90-6550-064-2, €24,–; Glissenaar, Indië verloren, rampspoed geboren, isbn 90-6550-460-5, €10,–; Tempo doeloe, tempo sekarang. Het proces van indonesianisering in Nederlandse orden en congregaties, isbn 90-6550-816-3, €15,–; Vertrouwd en vreemd. Ontmoetingen tussen Nederland, Indië en Indonesië, isbn 90-6550-6225, €18,–; Vogel, De opkomst van het Indocentrische geschiedbeeld. Leven en werken van B.J.O. Schrieke en J.C. van Leur, isbn 90-6550-406-0, €24,–

De hervormden en Nieuw-Guinea
Hans van de Wal, Een aanvechtbare en onzekere situatie. De Nederlandse Hervormde Kerk en Nieuw-Guinea 1949-1962. 384 blz., ingenaaid, geïllustreerd, isbn 90-6550-905-4, €35,–

Na 1945 spoelde er een golf van dekolonisatie door de Europese koloniën. In Nederlands-Indië werd de Republiek Indonesië geproclameerd die in 1949, na twee grote militaire acties, formeel de soevereiniteit verkreeg. Nieuw-Guinea, dat altijd een uithoek was geweest van Nederlands-Indië, bleef (tot 1962) onder Nederlands bewind. De legitimiteit van dit bewind stond echter ter discussie. Indonesië verzette zich er heftig tegen en kreeg steeds meer bijval van andere jonge naties.
In 1956 riep de synode van de Nederlandse Hervormde Kerk, die vanaf 1855 in Nieuw-Guinea zending had bedreven, op tot bezinning over de ‘aanvechtbare en onzekere situatie’. Dit geluid sloeg in als een bom, te meer daar de hervormde zending al sinds 1855 in Nieuw-Guinea werkte. ‘Een dolksteek in de rug van de regering’ en ‘onvaderlandslievend’ waren enkele van de toen geuite kwalificaties. In dit boek analyseert Hans van de Wal de achtergronden en intenties van de Oproep en de rol van de hervormde zending.

Op 2 juni hoopt Hans van de Wal aan de Universiteit van Kampen op deze studie te promoveren. De promotie begint om 15.00 uur.

Zie ook: Glissenaar, Indië verloren, rampspoed geboren, isbn 90-6550-460-5, €10,–; Haafner, Verhandeling over het nut der zendelingen en zendelings-genootschappen. Een kritiek op zending en kolonialisme, isbn 90-6550-377-3, €16,–; Maters, Van zachte wenk tot harde hand. Persvrijheid en persbreidel in Nederlands-Indië 1906-1942, isbn 90-6550-596-2, €25,–; Tempo doeloe, tempo sekarang. Het proces van indonesianisering in Nederlandse orden en congregaties, isbn 90-6550-816-3, €15,–; Vertrouwd en vreemd. Ontmoetingen tussen Nederland, Indië en Indonesië, isbn 90-6550-6225, €18,–

Bron: Uitgeverij Verloren, Postbus 1741, 1200 bs Hilversum, tel. 035-6859856, fax 035-6836557, bestel@verloren.nl, www.verloren.nl.

Gekaapt zaad

Onderzoekers van het Nationaal Archief in Groot-Brittanië hebben 200 jaar oude zaden ontdekt in een notitieboek. De zaden komen van een Nederlands schip, de Henriëtta, dat in 1803 door de Britten werd gekaapt. Het zaad was verpakt in papieren enveloppen met daarop de Latijnse wetenschappelijke namen. Het notitieboek behoorde aan Jan Teerlink uit Vlissingen, die de zaden vemoedelijk verzameld heeft in Zuid-Afrika bij Kaap de Goede Hoop. De onderzoekers hebben goede hoop dat ze het gekaapte zaad kunnen laten ontkiemen.

Bron: the National Archives, 27.01.2006